Günümüz yaşam koşulları içinde , insanlar için yaygınlaşan iş hayatı ve ekonomik koşulların etkili baskysy sonucu, yeterli yaşam kalitesine, iç mekân konforuna sahip ve sosyal aile yapysy doğrultusunda tüm gereksinimlere cevap verebilecek bir konuta sahip olma özellişi çok önem kazanmıştır.
çoğu kez dış kabuğun tasarımına başımlı kalan iç mekan çözümleri günümüz anlayyğı içinde elastiklik ve değişkenlik özellişi içindedir. Geli?en ileri yapy teknoloji ile kabuk her türlü iç konfor koşullarına saygylı bir hal almy?, bir parçadan bir bütününün elde edildişi zengin bir çğiltlilik ile karşımıza çıkmaktadır. Bütün bunlar bir uzmanlık sorununu doğurmaktadır.
    
     Konut dekorasyonu başlangycından beri, insanın yaşamında en çok özenilen, değer verilen konulardan biri olagelmiştir. Hangi çağda, hangi ülkede olursa olsun insan, mekânlarını kendi görü?lerine, yaşam biçimine uygun mobilyalarla donatmayı amaçlamıştır. Yaşam koşulları karmağık hale geldikçe, konut dekorasyonu bir uzmanlık sorunu olmuştur.
    
     Konut donatymında kullanılan mobilya, sonuç olarak bir "Biçim" dir. Biçimler, bir dönemin diğer etkinliklerinden soyutlanamaz. Toplumsal yapının tüm kurumları, konut donatymını olumlu ya da olumsuz yönde etkiler. Olumsuz etkilğilmlerin çözümü ise öncelikle sanatçylardan, tasarımcylardan gelmiştir.
    
     Teknolojik ilerleme, tasarlama sürecindeki sorunları çözememektedir. Kullanıma giren her yeni teknoloji, tasarıma sorunları ile birlikte katylmıştır. Endüstriyel üretim; çağdaş tasarımda kuşkusuz benimsenmiş, makineler ve makinelerle üretilen mobilyalar, yeni malzemeleri, olanakları, biçimleri ile 20.yy'ın yaşamına egemen olmuşlardır. Kitlesel üretimin tasarıma getirdişi standardizasıon ve modül kavramları da mobilya alanındaki sorunların akılcı yöntemlerle çözülmesine etken olmuştur.
    
     Tasarım sürecinin erğil "Sonuç ürün" ortaya koymaktadır. Tasarıma etki eden faktörler incelenerek görülmü?tür ki, "Mobilya Tasarımcysy"nı çağdaş koşullar yönlendirmektedir. Olumsuz koşullarda bile olsa, tasarımcy, çağdaş düşünceyi, çağdaş davrany?ları yansytmak, hatta oluşturmak zorundadır. Tasarımcı bu sorumluluğu yüklendişi zaman, "Tüketici Kesim"; ekonomik, işlevsel, amacına uygun ve estetik değerler taşıyan çağdaş mobilyayı benimseyecektir. Temelde, teknik uygarlığın ürünü olan mobilyalar çğiltli gruplardan ailelerin günlük hayatları çerçevesinde yeniden tanımlanmaktadır.
    
     Kullanıma giren çağdaş malzemeleri biçime yansytmak, bu niteliklerin getirdişi olanaklardan yararlanmak, tasraymcının yetkinlişine başlydır. Endüstriyel malzemeyi üretmek ve kullanmak tasarımla bütünleştiği zaman doğruyu ve yeniyi getirecektir. Biçimde yetkinlişe ulaşmak için ise, tasarımlama sisteminin bütün bile?enlerinin ve alt bile?enlerinin "çağdaş doğru" ya en yakın olacak şekilde çözümlenmesi gereklidir.
    
     Toplumda; çğiltli grup veya bireylerin hayatında meydana gelen statü değilşiklikleri, mobilyalarda da değilşiklişe yol açmaktadır. Statü farklılıkları, eşya envanterinin zenginlişi yanysyra ve özellikle kalite planında ortaya çıkmaktadır. Ailelerin mobilya envanterleri ile eşya hakkındaki inanç, tutum ve değerleri sosyo-kültürel gruplara göre değişmektedir. eşitim düzeyi, gelir düzeyi ve sosyal statü değilşiklikleri, grup içi farklılaşmalarda rol oınamaktadır. Nitekim, belirli bir statünün göstergesi sayılan mobilyalar, ekonomik davrany?lar ve özellikle gösterişçi tüketim olguları, hem gruptan gruba hem de aynı grupta zamanla birlikte değişmektedir. Geleneksel toplumlardan modern toplumlara gidildikçe hayat tarzları ve buna başlı olarak da mobilya sistemleri değişmektedir.
    
     Mobilya, insanın dış dünya ile ilişkisinin zorunlu vasıtası olarak, hem maktor plandaki hem mikro plandaki olgularla başlı durumdadır. Zira, mobilya, teknolojik, ekonomik, sosyo-kültürel ve psikolojik alanlar gibi çğiltli hayat alanlarını yansytan göstergeler taşımaktadır. Modernle?me olgusu şematik olarak, bu pozisyonların belirli bir yönde değişmesini ifade etmektedir. ıhtiyaçların ve mobilyanın karmağıklaşması, modernle?meyle alakalı olmakla beraber, bunlar arasındaki denge, sosyal planlamayı gerektiren bir olgu olarak görülmektedir.
    
     çevrenin fiziksel kalitesi, çevrenin genel zenginlişi ve çevrenin istikrarı bir saçayağı şeklinde, grubun sosyal, kültürel özellikleriyle etkilğilm içinde olup, bireylerin eşyaya ilişkin davrany?larını belirlemektedir.
    
     J.J.Rousseau'ya göre tek kurtuluş "Yeniden doğaya dönmektir". Doğaya yeniden dönebilse bile, günümüz ortam ve koşullarında kaç gün geçirebilecğil bilinmez olan bir kişinin, kaçabilecğil ütopik fantazi dünyalar olsa bile, artık gidebilecğil son gerçekçi nokta "Ev"idir. Ev, konut, yuva, mekân veya başka şekilde de adlandırylabilen, sadece başını sokabilecek, kalınabilecek, korunabilecek bir ikametgâh olarak görmemek gerekir. Konutu yaşanylyr kylan "Dekorasyon" dur. Dekorasyon ile birlikte konut, kuru bir yapy bölümü, salt bir hacim olmaktan kurtulur, nesnel nitelişinden ayrylyr, özel bir yaşamın nüanslarını ifade eden öznel değerleri ile kişisel bir kimlik kazanır. Herhangi bir hacim, belirli gruptan donatym ile dekore edilerek bir çalığma ortamy yaratylacağı gibi, aynı bölüme yatma gereksinimi karşılar bir nitelik de verilebilir.
    
      Yç mekan ile ilgili salt fiziksel ve fizyolojik gereksinimleri sağlama dığında, dikkate değer bir özellişi kişiyi farklı yönde motive etmesidir. Yaşanylan hacimlerdeki dekorasyon, kişiyi bir ses gibi, bir ığık gibi,hava gibi saryp çevreler. Bazı hallerde sevilen bir müzik parçasının, bir renkler kompozisyonunun verdişi hazzı verir. Ancak, subjektif yönü aşır basan bu canlı mobilya iletişimi içerisindeki yeni gereksinimler doğar, gelişir; farklı ilişki bir yaşam boyunca kopmaz, sağlamlaşır, köklğilr, çıkarlar, hisler, anylar araya karığır.
    
     Konut dekorasyonunda etkili kriterleri üç grupta toplayabiliriz:
    
1. Konut dekorasyonunda sosyo-kültürel etkiler:
      Toplumsal yaşam içerisinde, bireylerin kişisel tavyrlarının bir sentezi olarak, belirli bir zaman diliminde toplumun yarattyğı değer yargylarının tümü olarak niteleyebilecğilmiz sosyal nitelikte bir kültür olgusu, yaşamda belirleyici olduğu gibi ailenin yaşam çevresini şekillendiren konut dekorasyonu üzerinde de etkili olur. Sosyo-kültürel yargylar tarihsel ürünlerdir ve tarih içerisinde farklı kültürlerin etkilğilmi ile sürekli değilşim göstererek şekillenir. Günümüzdeki hızlı iletişim sonucu değerlerin değişmesi ile kuabllenilen konut dekorasyonu elemanlarının herbirinde, konutların iç düzen ve tefrişinde, dekorasyon anlayyğında da çok hızlı değilşim yaşanmaktadır.
    
2. Konut dekorasyonunda sosyo-ekonomik etkiler:
      Sosyo-ekonomik koşullar, kütlelerin talebi ve mal arzına doğrudan etkilidir. Toplumun farklı kesimlerinden herbirinin veya birkaçının toplam gelirlerinden aldıkları pay arttıkça geliri artan kesim ek bir talep yaratır. Konut dekorasyonunda, göstermelik tüketim veya gösteriş etkisi arayy?, kişisellişin açıkça ortaya konması, ayrycalık yaratabilme endi?esi gibi öznel davrany?lar doğal olarak parasal güç oranında artmaktadır. ülkedeki sosyo-ekonomik çalkantylar ile bazı kişi ve grupların hızla üst gelir gruplarına syçramaları sonucu yeni geldikleri sınıfın sosyo-kültürel karakterini taşıyamadıkları için tüm tüketimlerinde ve konut dekorasyonlarında çok yüksek maddi değerlerde, pahalı ancak niteliksiz ve eklektisist özellikle tercihleri ortaya çıkabilir. Tasarımcı ve üretici tarafından tüketiciye yol gösterilmeli, mobilya üretimi doğrular üzerine oturtulmalydır.
    
3. Sosyal-psikolojinin konut dekorasyonuna etkisi:
      Tüm toplumsal yaşamda yönlendirici olan sosyal-psikolojik etki, özellikle kalkınma çabası içinde hızlı değilşim gösteren ülkemiz ve benzeri ülkelerde daha açık ortaya çıkmakta, değerleri etkilemekte olduğundan daha güçlü hissedilmektedir. Bu etkinin konut ve dekorasyonunda ayrı bir önemi vardır. çünkü, aile, dolayısyıla toplum, temel yaşam alanı olan konutun dekorasyonun "en iyiyi arama" çabasındadır. Ekonomik nedenlerle arzulanan nitelikte bir dekorasyona sahip olamayan toplumlarda nitelik arayyğı bastırylarak saptırylyr, tezyinata yönelme görülebilir. Kyrsal kesimden kentlere göç edenlerde ise sosyo-psikolojik bir "displacement" olgu izlenir. üst gelir grubunda ise sosyal yaşam tarzından ve gereksinimlerinden kaynaklanmayan, pahaly, gereksiz mobilya talebi oluğur. "Baty" ile özde?le?miş yabancı hayranlığının farklı düzeylerde görüldüşü tüm sosyal katmanlarda, yine aynı yaşam tarzına özentinin konut iç mekan düzenlemesi ve dekorasyonu ile özde?le?mesi de benzer bir sonuç doğurmaktadır.
    
Sonuç:
      Günümüz yaşam koşulları içinde, insanlar için yaygınlaşan iş hayatı ve ekonomik koşulların etkili baskysy sonucu, yeterli yaşam kalitesine, iç mekan konforuna sahip ve sosyal aile yapysy doğrultusunda tüm gereksinimlere cevap verebilecek bir konuta sahip olma özellişi çok önem kazanmıştır. çoğu kez dış kabuğun tasarımına başımlı kalan iç mekân çözümleri günümüz anlayyğı içinde elastiklik ve değişkenlik özellişi kazanmıştır. Geli?en ileri yapy teknolojisi ilekabul her türlü iç konfor koşullarına saygylı bir hal almy?, bir parçadan bir bütün elde edildişi zengin bir çğiltlilik ile karşımıza çıkmaktadır. Bütün bunlar daha öncede söyledişim gibi bir uzmanlık sorununu doğurmaktadır.
    
     Günümüz Türkiyesi'nde ise konut dekorasyonunda "tasarımlama eksiklişi" çok belirgindir. Yozlaşmış mobilyalar için harcanan malzeme ve işçilik, ülke ekonomisi için kayyptır. Ayryca her yoz mobilya, başka bir yoz be?eniyi ile doğurmaktadır. Ancak, üretimci ve tasarımcy, kullanıcı kesime "doğru","çağda?" mobilyayı vermekle zorunlu olduklarını kabul ettiklerinde sorunun çözümüne biraz daha yaklaşılacaktır. özellikle, tasarımcı bu sorumluluğu yüklendişi zaman, tüketici kesim; ekonomik, işlevsel, amacına uygun ve estetik değerler taşıyan çağdaş mobilyayı benimseyecektir. Dekorasyon üzerinde toplumsal, bireysel faktörlerle, üretici kesimin ve tasarımcının etkisi vardır.
    
     eşitim, kültür, yetişmişlik düzeyi ne olursa olsun, belirli ölçüde, kişinin yaşadığı toplumun sosyo-kültürel gerçeklerinin etkisinde kalması, gereksinimlerinin tatminine de yansymaktadır. Bu düzeyde özel davranış gösteren kullanıcı ile bu gereksinmelere cevap verme durumundaki arz kesimi arasında "Tasarımcy" bir mafsal oluşturmaktadır. Tasarımcyları ile sosyo-kültürel yapy ve subjektif koşulların bir sentezi olarak karşımıza çıkar.
    
     Konut dekorasyonunda toplumun beklentilerine cevap verebilecek şekilde rasyonalizasıon dört aşamada gerçekle?ebilir. Birinci aşamada halihazyr durumun saptaması yapılarak, ikinci aşamada hedef ve amaçların belirlenmesi ile planlamaya gidilmeli ve alternatif çözümlerin söz konusu olduğu üçüncü aşamadan sonra, durum değerlendirilerek konu ile ilgili kesimlerin beklentilerinin arakesidini oluşturan optimum çözüm uygulanmalydır. Böylece konut dekorasyonunda rasyonalizasıon arayy?ları gerçekçi bir noktaya varabilecektir.
    
Kaynak: Mobilya + Tekstil (Mimar Tülin Güven)